KPI چیست؛ انواع KPI و تاثیر آن بر هدف گذاری

برای تعریف KPI یا شاخص کلیدی عملکرد منابع متنوعی وجود دارد. KPI، یک شاخص یا مقدار قابل اندازه گیری است که نشان می دهد که یک شرکت یا سازمان چگونه و تا چه اندازه ای به اهداف اصلی کسب و کار خود دست یافته است. از جمله انواع شاخص های کلیدی عملکرد می توان به استراتژیک، عملیاتی، عملکردی، پیشرو و تاخیری اشاره نمود.

آیا تا بحال چیزی درباره KPI یا شاخص کلیدی عملکرد شنیده اید؟ اگر شما صاحب یک سازمان یا شرکت هستید، چگونه به سنجش میزان تحقق اهداف خود می پردازید؟ به عبارتی آیا می دانید که میزان تحقق اهداف یک کسب و کار، چگونه و با چه شاخص ها و معیارهایی سنجیده می شود؟ قطعا پشت تاسیس هر سازمان یا شرکتی، اهدافی وجود دارد. به عبارت دیگر هر سازمانی به دنبال اهداف خاص و ویژه ای بوده و تمامی فعالیت ها و برنامه ریزی های خود را در راستای رسیدن به همین اهداف، پیش می برد. اما آیا بدون هیچ اندازه گیری و سنجشی می توان گفت که تا چه حد در راه رسیدن به اهداف و آرمان های شرکت و سازمان خود موفق بوده ایم؟ قطعا خیر. برای اینکه بتوانیم به خوبی به سنجش میزان تحقق اهداف کسب و کار خود بپردازیم، به شاخص ها و معیارهای زیادی احتیاج پیدا خواهیم کرد. شاخص کلیدی عملکرد یا همان KPI بهترین گزینه ممکن برای ارزیابی میزان دستیابی به موفقیت و اهداف بلند مدت می باشد. در ادامه بیشتر شاخص کلیدی عملکرد را مورد بررسی قرار می دهیم.

تعریف KPI

شاخص کلیدی عملکرد ( Key Performance Indicator )، یک شاخص یا مقدار قابل اندازه گیری است که نشان می دهد که یک شرکت یا سازمان چگونه و تا چه اندازه ای به اهداف اصلی کسب و کار خود دست یافته است.

به عبارتی می توان گفت به مجموعه ای از ارزش های قابل اندازه گیری که برای سنجش عملکرد کلی یک شرکت ( از عملکرد کوچکترین عضو شرکت تا تمام بخش های مختلف آن ) در بلند مدت مورد استفاده قرار می گیرند، KPI گفته می شود. برای اینکه بیشتر با مفهوم شاخص کلیدی عملکرد آشنا شوید، به تعاریف زیر توجه کنید :

 تعریف Oxford Dictionary ( آکسفورد ) : یک معیار قابل اندازه گیری برای ارزیابی موفقیت یک سازمان و عملکرد کارمندان و غیره در دستیابی به اهداف اصلی می باشد.

تعریف Investopedia : مجموعه ای از اقدامات قابل اندازه گیری که یک شرکت برای سنجش عملکرد خود در بلند مدت استفاده می کند.

تعریف Macmillan Dictionary ( مک میلان ) : KPI روشی برای اندازه گیری میزان اثربخشی یک سازمان و پیشرفت آن در جهت رسیدن به اهداف خود می باشد.

  • مهم : به طور دقیق تر می توان گفت که شاخص های کلیدی عملکرد به تعیین دستاوردهای استراتژیک، مالی و عملیاتی یک شرکت کمک می کنند. این شاخص ها در اصل خروجی یک شرکت را در برابر مجموعه ای از اهداف می سنجند.

KPI یا شاخص های کلیدی عملکرد معمولا بسته به اهداف، بین انواع شرکت ها و صنایع متفاوت است. به عنوان مثال، یک شرکت در تلاش برای رسیدن به سریع ترین رشد در صنعت خود، رشد درآمد سالیانه به عنوان شاخص کلیدی عملکرد آن شناخته می شود. و یا در یک فروشگاه زنجیره ای، فروش و جلب رضایت مشتری، مهم ترین معیار و شاخص کلیدی عملکرد به حساب می آید.

بررسی انواع مختلف KPI

شاخص کلیدی عملکرد انواع مختلفی دارد و معمولا هر کدام از آنها در موقعیت های متفاوتی مورد استفاده قرار می گیرند. از جمله انواع شاخص های کلیدی عملکرد می توان به موارد زیر اشاره نمود :

  • استراتژیک (Strategic ) : این شاخص ها معمولا اهداف سازمان یا شرکت را زیر نظر دارند. به عبارتی این شاخص ها برای سنجش و ارزیابی میزان موفقیت در دستیابی به اهداف اصلی و اساسی می باشند. موارد استفاده از این شاخص عبارتند از: امور سرمایه گذاری، سهم بازار، درآمد و …
  • عملیاتی ( Operational ) : این شاخص های کلیدی عملکرد ( KPI ) معمولا بر روی فرآیند ها و کارایی های سازمان متمرکز هستند. این شاخص ها عملکرد را در بازه های زمانی کوتاه، اندازه گیری می کنند.
  • عملکردی ( Functional ) : این معیار ها معمولا متوسط زمان یا کیفیت کار را پیگیری می نمایند.
  • مقدم یا پیشرو ( Leading ) : پیش بینی نتایج با استفاده از این شاخص ها امکان پذیر است.
  • عقب ماندگی یا تاخیری (Lagging ) : این شاخص ها معمولا نشان دهنده عملکرد شرکت در طول زمان هستند.

ویژگی های یک KPI خوب

یک KPI زمانی خوب و تاثیر گذار است که دارای ویژگی هایی باشد. این ویژگی ها عبارتند از :

  • ارائه اطلاعات عینی و روشن از پیشرفت در جهت دستیابی به هدف و نتیجه دلخواه
  • اندازه گیری مقدار هر آنچه که به تصمیم گیری بهتر کمک می کند. ( مانند اندازه گیری کیفیت، کارایی و … )
  • ارائه راهی برای اندازه گیری میزان عملکرد سازمان در طول زمان
  • ایجاد امکان ردیابی میزان کارایی، کیفیت، اثربخشی، بهنگام بودن، انطباق، رفتارها، عملکرد پروژه، عملکرد پرسنل و …
  • کمک به اتخاذ تصمیمات آگاهانه

 

 

 

مراحل ساخت یک KPI موثر

برای ساخت این شاخص ها و معیارهای ارزیابی میزان تحقق اهداف، کافی است مراحل زیر را طی کنیم :

  • تعیین یک هدف مشخص برای KPI ( ایجاد یک نمای کلی و مقدمه )
  • تعریف شاخص های کلیدی عملکرد به طور واضح و دقیق
  • اطمینان یافتن از عملی بودن شاخص ها
  • ارائه شاخص ها با استفاده جداول مناسب، نمودارها و …
  • تهیه گزارش نهایی و اشتراک گذاری آن با اعضای سازمان
  • بررسی پیشرفت کار و انجام تنظیمات مجدد

SMART KPI ( شاخص های کلیدی عملکرد هوشمند ) چیست؟

یکی از راه های ارزیابی میزان ارتباط و تناسب شاخص های کلیدی عملکرد با اهداف سازمان، استفاده از معیارهای SMART می باشد. این معیارها عبارتند از: مشخص و دقیق بودن، قابل سنجش بودن، قابل تحقق بودن، مرتبط و متناسب بودن و داشتن محدودیت زمانی مشخص. برای ارزیابی هرچه دقیق تر شاخص های کلیدی عملکرد ( KPI )، پاسخ به پرسش های زیر ضروری می باشد :

  • آیا هدف شما خاص است؟
  • آیا می توانید میزان پیشرفت به سوی اهداف مورد نظر را اندازه گیری کنید؟
  • آیا واقعا هدف قابل دستیابی است؟
  • آیا هدف مورد نظر با سازمان شما مرتبط و متناسب است؟
  • بازه زمانی رسیدن به این هدف چقدر است؟

مزایای استفاده از KPI

پس از تعریف شاخص های کلیدی عملکرد و بررسی انواع آن، وقت آن رسیده که با مزایا و معایب و محدودیت های استفاده از آن نیز آشنا شویم. مزایای استفاده از KPI به صورت زیر است :

  • شفاف سازی معیارهای موفقیت و دستیابی به هدف
  • ایجاد و حفظ تمرکز بر روی رسیدن به هدف
  • نظارت بر پیشرفت
  • ایجاد انگیزه برای پرسنل

کلام آخر …..

پس به طور کلی می توان گفت که شاخص های کلیدی عملکرد، راهی موثر برای اندازه گیری و ردیابی عملکرد یک شرکت در معیارهای مختلف ارائه می دهند. با درک دقیق تر KPI و اجرای صحیح آنها، دستیابی به موفقیت و رسیدن به اهداف برای مدیران به دور از انتظار نخواهد بود.

غلامرضا دبیری

دکتری مدیریت استراتژیک و مدیر عامل شرکت طراح ایده نوتاش

→ خواندن مطلب قبلی

زندگی در دنیای هوشمند با اینترنت اشیاء

خواندن مطلب بعدی ←

چرا باید یک کسب و کار اینترنتی راه انداخت؟

نوشتن نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *